Zacząć należy od tego, ze istnieje wiele wersji tej baśni i właściwie każda kultura posiada swoją, odrębną historię. Jednak najbardziej znana jest wersja braci Grimm, w której i babcia i kapturek wychodzą cało z opresji, mniej znana natomiast jest historia Perraulta, w której triumfuje wilk.
Treści nie musze nikomu przypominać gdyż baśń ta na pewno jest wszystkim doskonale znana. Główny temat baśni to lęk, ze zostanie się pożartym. Wydawać by się mogło, że „Czerwony Kapturek” będzie poruszał podobne tematy jak „Jaś i Małgosia” jednak baśń ta podejmuje podstawowe problemy z jakimi boryka się dziewczynka w wieku szkolnym.
Dlaczego CZERWONY KAPUTREK/CZAPECZKA? Czerwony to kolor seksualności, kobiecości, pierwszej miesiączki czyli osiągania dojrzałości. Natomiast kapturek jest zdrobnieniem świadczącym o tym, ze dziewczynka jest jeszcze mała, niedojrzała w sferze psychicznej mimo swej fizycznej dojrzałości.
Czerwony Kapturek wychodzi z domu z pełnym koszyczkiem smakołyków by udać się do swojej chorej babci. Dziewczynka nie jest już małym dzieckiem, które zazdrośnie nie chce się dzielić, wręcz przeciwnie z radością idzie podzielić się z babcią łakociami. Świat poza domem nie jest dla niej pustkowiem, zna go dobrze i ma pójść znajomą ścieżką. Matka jedynie poucza dziewczynkę by nie zboczyła ze ścieżki. Świat na zewnątrz jest dla dziewczynki pociągający, fascynuje ją. Może to budzić obawę, ze dziecko powróci do tego by czerpanie przyjemności stało się sensem jego życia jednak wierzymy, że przestrogi i napomnienia rodziców odwiodą ją od tego. Wkraczając w świat dorosłych na dziecko czyhają pokusy (piękne kwiatki, śpiew ptaków), rodzice zdaja sobie sprawę, ze dzieci chętnie zbaczają z ubitych ścieżek by podejrzeć to co ukrywają przed nimi dorośli, jednak nie zawsze przynosi to dziecku korzyści. Dziewczynka mimo matczynych przestróg rozmawia z wilkiem i postanawia zboczyć ze ścieżki by pozbierać kwiatki. Przypomina sobie o babci dopiero wtedy kiedy zrywanie kwiatów nie sprawia jej przyjemności („Kwiatów było już tak dużo, że nie mogła ich utrzymać”).
Dziewczynka opamiętała się i dotarł do domku babci. Niestety wilk był szybszy, pożarł babcię i sam, przebrawszy się za nią czekał w łóżku na dziewczynkę. Nie bez przyczyny wilk czeka na Kapturka w łóżku. Wilk w tej baśni jest symbolem zwierzęcia ukrytego w człowieku, najniższych instynktów. Wilk jest uwodzicielem , który kusi dziewczynkę. Jej seksualność, czerwień kapturka świadcząca o fizycznej dojrzałości a kłócąca się z jej niedojrzałością psychiczną, emanuje. Dlaczego wilk nie pożera jej przy pierwszym spotkaniu? Ponieważ, dziewczynka, jeszcze niegotowa do przeżyć seksualnych, sama kieruje wilka do babci podświadomie mówiąc mu „Zostaw mnie w spokoju, idź do babci, ona jest dojrzałą kobietą i da sobie radę z tym co reprezentujesz”. Wilk zatem musi się najpierw pozbyć babci, usunąć dorosłych z życia dziecka. Babcia jest symbolem postaci macierzyńskiej. Usunięcie jej informuje nas o tym, że w psychice dziewczynki może zaistnieć pragnienie by zostać uwiedzioną przez ojca, zająć pozycję matki. Wilk pożera dziewczynkę, kiedy jest w łóżku ponieważ może być to symbol aktu seksualnego. Większość dzieci podświadomie utożsamia akt seksualny z przemocą dokonaną na jednym z partnerów. Jednak aspekt seksualny dociera do dziecka tylko podświadomie i tak pozostać powinno.
Kiedy wilk pożarł już babcię i Kapturka poszedł spać. Na szczęście w pobliżu był gajowy. Leśniczy jest postacią fascynującą zarówno dla chłopców jak i dla dziewczynek gdyż ocala on dobrych a karze złych. W postaci wilka i myśliwego dzieci z łatwością rozpoznają konflikt pomiędzy aspektami naszej osobowości – ego i id. Myśliwy pomimo tego, że stosuje przemoc pozostaje nadal postacią pozytywną ponieważ czyni to dla wyższych celów społecznych. Pokazuje to dwie rzeczy. Po pierwsze, ze nie zawsze źle się dzieje kiedy gwałtowne zachowania dziecka są potępiane ponieważ w szczególnych wypadkach może mieć ono rację. Drugą kwestią jest wydobycie kapturka i babci z brzucha wilka poprzez rozcięcie. Brzuch i cięcie kojarzą się z brzemiennością i porodem tym samym budzi to w podświadomości dziecka pytania w jaki sposób płód dostaje się do łona matki a pośrednio pytania te krążą wokół aktu seksualnego. Można przypuszczać, że myśliwy staje się również metaforą ojca. Dziewczynka wierzy, że ojciec wybawi ja z wszelkich opresji, zwłaszcza z trudności emocjonalnych. Dziewczynka pragnie uwieść ojca i być uwiedziona czyli chce być najważniejszą na świecie, być tak kochaną jak nikt inny stąd też podświadome pragnienie „pozbycia się matki”.
Dlaczego babcia i Kapturek żyły pomimo pożarcia i całe i zdrowe „wyskoczyły” z wilczego brzucha? Odpowiedź jest bardzo prosta. Śmierć bohatera to przegrana. Dziecko podświadomie zdaje sobie sprawę, że pożarcie nie kończy baśni. Jednak Czerwony Kapturek, który wydostał się z brzucha wilka nie jest już tym samym Kapturkiem. Dziewczynka przechodzi przemianę, już jest świadoma zagrożeń jakie na nią czyhają. Świadczy to o wewnętrznej przemianie bohaterki. Dlatego tez bracia Grimm dodają w swojej wersji, ze kiedy innym razem na dziewczynkę czyhał wilk ta postąpiła roztropnie i sprytnie i przechytrzyła wilka w czym pomogła jej babcia.
Można by jeszcze długo rozwodzić się nad tą historią. Jednak najważniejszą konkluzją jest to, ze opowiada baśń ta o dojrzewaniu. Nie tylko dziewczynki stają się świadome własnej seksualności ale jeszcze nie potrafią z niej korzystać świadomie. Opowiada o niebezpieczeństwach jakie grożą kiedy za wcześnie zetkniemy się z życiem seksualnym oraz jak radzić sobie z grożącymi niebezpieczeństwami. Zachęcam Was do samodzielnego odkrywania tajemnic baśni i po raz kolejny odeśle was do eseju „Cudowne i pożyteczne : o znaczeniach i wartościach baśni” Bruno Bettelheima.
Tagi: baśnie